انسان مــــوجودی است تــغیــیر پذیر با توانایی های بالــقوه نامحدود که این تــوانایی ها مــی تواند تحت نظام و برنامه ریزی های آموزشی و پرورشی صحیح و دقيق به تدریج به فعلیت درآید و به تناسب آن جوامع انسانی و ارگان های مربوط به آن را از مواهبی  بس گران برخوردار نماید. بر این اساس نياز هر سازمانی است برای انجام فعالیت هایش به ویژه در چهارچوب اصول و نظام خاص و بهره وری بالاتر کارکناني مجرب و آموزش دیده داشته باشد. با تاکید بر این امر؛ آموزش به عنوان موثرترین راه همسازی با تغییرات در سازمان ها می باشد و این اعتقاد هست که هر زمان این جریان متوقف یا کند شود اثرات ناخوشایندی بر عملکرد سازمانی خواهد داشت چرا که توانمندی کارکنان در انجام موثر و موفقیت آمیز وظایف و قدرت سازگاری آن ها با موقعیت های جدید شغلی تحت تاثیر آموزش در سازمان هاست. بر اين اساس آموزش :

 1- فراگردی  است که طی آن مجموعه ای از دانش های مرتبط و منظم همراه با عادات و     مهارت های حاصل از آن انتقال می یابد.

2- انتقال دانستنی ها، اطلاعات و مهارت ها به فرد، به شرطی که در او ایجاد تغییر کند می باشد.

3- بازکردن ابواب مغزی فرد برای پذیرش اطلاعات و معلومات می باشد.

   " ویلیام جیمز " در بررسی های خود نشان داده است  بدون آموزش و بهسازی، کارکنان در سازمان ها با 20 تا 30 درصد توان خود کار می کنند ولی اگر آموزش ببینند و به طور مطلوب برانگیخته شوند 80 تا 90 درصد توانایی ها خود را در انجام فعالیت ها بروز خواهند داد.

    همچنین امروزه نتایج اکثر تحقیقات نشان داده که سازمان های دارای آموزش در مقایسه با سازمان هایی که فعالیت آموزشی برای کارکنان ندارند، موفق تر عمل می کنند به طوری که بین هزینه های آموزشی هر کارمند و عملکرد او ارتباط تنگاتنگ و مستقیمی وجود دارد. لازم به ذکر اینکه آمــوزش اگر مستمر، برنامه ریزی شده و هدفمند باشــد،  می تواند حس مسوولیت پذیری، قدرت تشخیص، اعتماد به نفس، مهارت های ارتباطی و تصمیم گیری را در افراد تقویت نماید و میزان نیازمندی کارکنان را به نظارت و هدایت به حداقل برساند.

   باتوجه به ابعاد وجودی آموزش، دلایل ضرورت آموزش کارکنان را می توان به شرح ذیل عنوان نمود.

1. تغییرات فزآینده علم و فن آوری

2. نیازهای تخصصی و حرفه ای نیروی انسانی

3. تسهیل تحقق اهداف سازمانی

4. بهبود عملکرد فردی و گروهی در سازمان

5. کاستن مقاومت های ناخواسته در برابر تغییرات

6. افزایش کارایی، اثربخشی و بهره وری نیروی کار

7. تسهیل امر مدیریت و رهبری

8. ایجاد حس مسوولیت پذیری در کارکنان

9. افزایش قدرت تشخیص و خودراهبری

10. ایجاد مهارت های ارتباطی و فنی در کارکنان

11. ایجاد مهارت های ارتباطی و اداری در مدیران

   آموزش کارکنان با تاکید بر نیازهای سازمانی ، شغلی و فردی کارکنان  اهدافی را دنبال می کند که عبارتند از :

1. افزایش توانایی حرفه ای بالفعل و پرورش توانایی بالقوه کارکنان برای انجام وظایف؛

2. آماده کردن کارکنان برای تصدی وظایف و مسوولیت های جدید؛

3. ارتقای سطح دانش و آگاهی های کارکنان؛

4. ارتقای سطح مهارت های شغلی کارکنان؛

5. افزایش رضایت شغلی و بهبود روحیه کارکنان؛

6. ایجاد و گسترش روحیه همکاری بین کارکنان به منظور تحقق اهداف سازمان؛

7. افزایش قابلیت انعطاف در کارکنان نسبت به اعمال روش های جدید و استفاده از وسایل و تجهیزات  مدرن و نیز سازگاری با تغییرات جدید سازمانی؛

8. به هنگام سازی آموزش نیروی انسانی شاغل به منظور ارتقای سطح اطلاعات و نیز ایجاد زمینه های رشد خلاقیت در      آن ها.

  برای تحقق اهداف و مقاصد ذکر شده؛ نيازسنجي، برنامه ریزی ، اجرا و ارزشیابی آموزش ها را می طلبد.

    فواید و مزایای آموزش کارکنان در دستگاه های اجرایی

1. تسهیل در راه نیل به اهداف سازمان؛

2. ایجاد طرز تفکر صحیح نسبت به کار و سازمان در کارکنان؛

3. کمک به افزایش بهره وری و کیفیت کار؛

4. ميسر ساختن بالندگی و پیشرفت سازمانی از درون؛

5. روش موثری برای تامین نیروی انسانی مورد نیاز سازمان؛

6. کاهش هزینه ها در بسیاری از زمینه ها نظیر تولید منابع انسانی و امور اداری؛

چشم انداز نظام آموزش کارکنان دولت

1. دستیابی به منابع انسانی کارآمد در نظام اداری

2. کاهش شکاف و فاصله اطلاعاتی نیروی انسانی دولت با دانش و فن آوری های روز

3. بهبود کیفیت و کمیت آموزش کارکنان بر اساس استانداردهای جهانی

4. تامین اهداف برنامه های توسعه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کشور

  در این مقاله سعی شده است از چهار عاملي كه بر بهره وري تاثير دارند ( نظام تشكيلاتي، مواد و انرژي، تكنولوژي  و انسان ) درباره عامل انساني که می تواند نقش موثري بر بهره وري داشته باشد مطالعاتی انجام شود ؛ زیرا نيروي انساني يكي از بزرگترين منابع هر سازمان است به طوري كه هيچ قدرت و نيروي مولدي بدون وجود انسان معني و مفهومي نداشته و كارايي و اثر بخشي آن سازمان از لحاظ عملکردی صـــــــفر خواهد بود، بر این اساس صاحبنظران در اهميت آموزش مي گويند : " آموزش در حقيقت خود مديريت است و بدون آموزش كاركنان، پايه هاي مديريت فروخواهد ريخت " .

   نكته حائز اهميت اينكه نيروي انساني توانا ومستعد مي تواند سازمان را كارا و در كل، کشور را شكوفا سازد و در خلاف جهت آن نيروي غيركارآمد نه تنها براي يك سازمان خاص بلكه براي جامعه مشكل ساز خواهد بود. براي جلوگيري از چنين مشکلی بايد اولاٌُُُ‏ در استخدام نيروي جديد براي سازمان ها دقت لازم به عمل آيد ثانیا" به منظور بهسازي نيروهاي موجود مساله آموزش در راس برنامه ها و فعالیت های سازمان قرار گیرد.

 شاید بارها شنیده باشیم که گفته می شود  بهره وری نیروی انسانی در جامعه ما پائین هست و شاید این مساله این تصور نابجا را ایجاد نماید که نیروی انسانی در جامعه ما از کار گریزان است اما دلیل این نقیصه گاهی ناآشنایی افراد از وظیفه و جایگاه خود می باشد. به عبارتی نیروی انسانی نمی داند چرا این کار را انجام می دهد و اصلاً چه کاری باید انجام دهد. شواهد زیادی وجود دارد که نشان می دهد در سازمانی پس از آنکه مدیریت آن به ساماندهی اصولی افراد موسسه خود می رسد و با آموزش جایگاه آن ها را در سیستم و سازمان مربوطه به خوبی مشخص و ترسیم می نماید و اهمیت وظیفه آنها را با ارائه تصویری گویا از کل سیستم به آنها می آموزند و سپس شرح وظیفه ای تبیین شده در اختیار آنها می گذارد، اثر بخشی نیروی انسانی افزایش و توسعه زیادی می یابد. این مساله یعنی شناخت واقعیت ها، اهداف، ماموریت ها و خط مشی هاي یک سیستم و شناخت جایگاه فرد جهت تحقق این اهداف سبب نوآوری نیروی انسانی و ایجاد تفکرات جدید شده که سبب رضایت مندی از کار و در نهايت تعالی افراد گردیده است و محیط کار را به صورت محیطی آرام بخش تبدیل می نماید، که قابلیت تطبیق با تحولات را نیز دارد.

    تکنیک های نو و طرح های جدید بهبود بهره وری نمی تواند بدون نیروی انسانی آموزش دیده در تمامی سطوح سازمان به طور موثر ایجاد و یا به کار گرفته شود.

    نتیجه گیری اینکه باید اذعان داشت که یکی از وظایف اصلی و حیاتی در هر سازمانی آموزش کارکنان است. داشتن کارکنان آگاه و توانمند یکی از مهمترین عوامل موثر در میزان کارایی و اثربخشی نظام مشارکت است. کارکنان از طریق آموزش با اهداف و سیاست های سازمان آشنا شده و مشکلات اجرایی طرح ها و برنامه ها را خواهند شناخت و در جهت حل و رفع آن ها تلاش خواهند کرد. اما در برخی از سازمان ها بعضی از مدیران به دلایل اینکه بابت آموزش باید هزینه ای را متقبل شوند از اصل موضوع طفره رفته و  برای این منظور کوشش و برنامه ریزی وسیعی را انجام نمی دهند.

 منابع و ماخذ :

1. آموزش و بهسازی نیروی انسانی از 7 برنامه تحول در نظام اداری / انتشارات سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
2. مبانی نظری و عملی طراحی و تدوین پودمان های آموزشی مشاغل / صدرالدین صدر و رحمت اله پاکدل.- انتشارات سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
3. توسعه منابع انسانی ( نظام آموزش بر اساس نیاز مشاغل ) / قدیر یعقوبی .- انتشارات سارگل
4. بررسی نقش و اهمیت بهره وری و راه های ارتقاء آن با تاکید بر بخش دولتی / بهمن وکیلی.- تهران : سازمان برنامه و بودجه، 1370
5. آشنایی با مدیریت بهره وری /غلامرضا خاکی .- تهران : کانون فرهنگی انتشارات سایه نما ، 1376
6. مفاهیم اساسی بهره وری / ترجمه و تنظیم معاونت اقتصادی و برنامه ریزی بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی، تهران : بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی ، 1374
7. موانع بهره وری و کیفیت : عوامل بهره وری کدامند ؟ / تالیف جوزف پروکوپنکو ؛ ترجمه گروه مترجمان .- تهران : بصیر ، 1378
8. بهره وری منابع انسانی / ایرج سلطانی .- اصفهان : ارکان ، 1384